Bragðefni og eiturefni í tóbaks- og nikótínvörum

Tóbaksfyrirtæki bæta efnum í vörur sínar sem auka áhrif nikótíns, draga úr lykt tóbaksins og gera reykinn bragðmeiri og aðlaðandi. Fram til ársins 1970 voru varla notuð nein aukefni. Síðan þá hafa yfir þúsund mismunandi efni verið bætt við, sem nú eru næstum tíu prósent af þyngd sígaretta.

Í mörgum tilfellum eru notaðar samsetningar aukefna. Eitt dæmi er ammóníak, sem hjálpar nikótíni að ná hraðar til heilans og gefur reykingamanninum sterkari tilfinningu. Viðbættur sykur gerir reykinn minna pirrandi og gefur nikótíni sterkari áhrif.

Kakó er bætt við bæði vegna þess að það bragðast vel og vegna þess að það inniheldur efni sem víkkar öndunarvegina þannig að reykurinn kemst lengra niður í lungun og líkaminn verður fyrir meiri nikótíni og tjöru. Levúlínsýra eykur nikótíninnihald reyksins og gerir heilann næmari fyrir nikótíni.

Vegna tilskipunar um tóbaksvörur frá 2016 eru ákveðin bragðefni nú bönnuð í Svíþjóð og önnur eru í bönnunarferli, en það eru enn engar takmarkanir á bragðefnum í snusi og rafrettum. Þegar kemur að snusi ákveða Svíar þetta sjálfir.

Bragðefni eru einnig stærsta skýringin á sprengifimum vexti í fjölda snusmerkja frá aldamótum. Í dag eru til snusbragðtegundir eins og mynta, vanillu, lakkrís, súkkulaði, límóna, fjóla og appelsína. Hvað varðar rafrettur, þá sýnir rannsókn frá árinu 2014 að það voru yfir 7.000 bragðtegundir af rafrettum á þeim tíma.

Tóbaksbragðefni ásamt litríkri hönnun eru alvarlegt vandamál þar sem það stuðlar að því að laða þúsundir barna og ungmenna til að byrja að nota tóbak og rafrettur á hverju ári.

Ríkin, þar á meðal Svíþjóð, sem hafa fullgilt tóbaksvarnasamninginn skuldbinda sig til að setja lög til að stjórna innihaldi tóbaksvara og einnig til að tryggja að framleiðendur upplýsi yfirvöld og almenning um innihald og losun tóbaksvara.

Í kjölfar tóbakstilskipunar ESB, sem meðal annars stjórnar þessu, var bann við sölu á sígarettum og rúllandi tóbaki með „einkennandi bragði“ innleitt í Svíþjóð árið 2016.

Samkvæmt reglum Lýðheilsustofnunar Svíþjóðar vísar einkennandi bragð til „greinilega áberandi ilms eða bragðs af einhverju öðru en tóbaki, sem stafar af aukefni eða samsetningu aukefna, sem getur meðal annars verið ávextir, krydd, jurtir, áfengi, karamellu, mentól eða vanillu“. Bráðabirgðareglur þýða að mentólsígarettur eru undanþegnar til ársins 2020. Bannið er auðvitað jákvætt, þar sem það hjálpar til við að draga úr aðdráttarafli tóbaks, sérstaklega meðal barna og ungmenna.

Svíþjóð er eina landið í ESB þar sem leyfilegt er að selja snus og er því undanþegið bragðefnabanninu í tilskipuninni um tóbaksvörur. Engin sænsk ákvörðun er til um reglugerðir um bragðefni í snusi og því er enn fjöldi bragðefna í snusi á markaðnum. Rafrettur falla heldur ekki undir bragðefnabannið í tilskipuninni um tóbaksvörur.

Eftirfarandi aukefni hafa verið bönnuð í sígarettum og rúllandi tóbaki bæði í ESB og Svíþjóð frá árinu 2016 (á ekki við um snus):

• Vítamín eða önnur aukefni sem gefa þá mynd að tóbaksvara veiti heilsufarslegan ávinning eða minnki heilsufarsáhættu.
• Koffein, taurín eða önnur aukefni eða örvandi efni sem tengjast orku og lífsþrótt.
• Aukefni sem lita útblástur.
• Aukefni sem auðvelda innöndun eða upptöku nikótíns, ef um er að ræða tóbaksvörur til reykinga..
• Aukefni sem eru krabbameinsvaldandi, stökkbreytandi eða eituráhrifamikil fyrir æxlun í óbrunnu formi.

Meðal nýrra lagaákvæða sem kynntar voru með tilskipuninni um tóbaksvörur árið 2016 var aukin krafa um að tóbaksiðnaðurinn tilkynni um vörur sínar til Lýðheilsustofnunar. Fyrirtæki verða nú að tilkynna þegar þau hyggjast setja nýja tóbaksvöru á markað. Þau verða einnig að tilkynna árlega hvaða aukefni sígarettur og rúllutóbak innihalda.

Árið 2017 tóku gildi fyrstu lögin varðandi rafrettur í Svíþjóð, sem setja kröfur á framleiðendur og innflytjendur varðandi innihald vörunnar og að það sé upplýst í innihaldsyfirlýsingu.

Tobacco Facts vill banna bragðefni í snus og rafrettum.

Þetta er það sem Tobacco Facts telur að Svíþjóð ætti að gera:

1. Stjórna því sem a Tóbaksvörur geta innihaldið!
2. Banna alveg bragðbætandi innihaldsefni í neftóbaki og rafrettum sem auka aðdráttarafl þessara vara. Við vitum að bragðefni laða börn og ungt fólk til að byrja að neyta tóbaks og við vitum að notendur rafrettna eru til dæmis um það bil tvöfalt líklegri til að prófa „venjulegar“ reykingar og að byrja að reykja daglega.
3. Einnig skal banna aukefni sem gefa þá mynd að snus og rafrettur hafi heilsufarslegan ávinning.
4. Gera upplýsingar sem tóbaksfyrirtæki birta um innihald tóbaks aðgengilegar almenningi á vefsíðu Lýðheilsustofnunarinnar, á fræðandi og gagnsæjan hátt. Almenningur á rétt á að vita að tóbaksiðnaðurinn bætir við efnum til að auðvelda bæði að hefja og halda áfram notkun tóbaks.