Hækkun á tóbaksgjöldum er talin ein áhrifaríkasta aðgerðin gegn tóbaksnotkun því verðhækkanir draga úr notkun tóbaksvara, sérstaklega meðal ungs fólks. Endurteknar skattahækkanir eru einnig ein af þeim aðgerðum sem mælt er með í tóbaksvarnasamningi Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar (WHO).
Hins vegar hefur ríkisstjórn Nýja-Sjálands fylgt þessum tilmælum frá árinu 2010 og hækkar tóbaksgjöld um tíu prósent á ári fram til ársins 2016. Þetta er hluti af aðgerðaáætluninni um að verða reyklaus þjóð fyrir árið 2025.
Rannsakendur við Háskólann í Otago hafa nú kannað hvernig skattahækkanirnar hafa haft áhrif á verðlag hingað til. Rannsakendurnir söfnuðu verðgögnum frá yfir 450 smásöluaðilum um allt land. Verð á fjórum vörum BAT var skoðað; þremur vörumerkjum af forrúlluðum sígarettum og einu vörumerki af rúllandi tóbaki. Þrjú vörumerki forrúllaðra sígaretta voru úrvals-, venjuleg og ódýr. Verðin voru skoðuð fyrir og eftir 10% skattahækkunina árið 2014.
Niðurstöðurnar sýndu að BAT dreifði ekki áhrifum skattahækkunarinnar jafnt yfir verðbilið. Verð á ódýrasta vörumerkinu hækkaði aðeins um 3%, en verð á öðrum vörumerkjum hækkaði meira en skatturinn.
„Þetta þýðir að sumir reykingamenn verða ekki fyrir áhrifum af hækkuninni á tóbaksskatti eins og ríkisstjórnin ætlaði sér,“ segir Louise Marsh, rannsakandinn sem leiddi rannsóknina.
– Vaxandi verðmunur á milli ódýrari vörumerkja og annarra vörumerkja gæti hvatt reykingamenn til að skipta yfir í ódýrari vörumerki frekar en að hætta að reykja.
Rannsakendurnir leggja til að stjórnvöld ættu að breyta aðferðum sínum við hækkun tóbaksgjalda til að draga úr getu tóbaksfyrirtækja til að skerða áhrif skattahækkana á tóbaksvarnir.
