Eins og er falla ákveðnar nýjar nikótínvörur ekki undir markaðsreglugerðir tóbakslaga. Þar á meðal er svokallað hvítt snus án tóbaks, þar sem tóbakið er unnið í nokkrum skrefum, sem þýðir að megnið af ilminum og bragðinu af upprunalega tóbakinu tapast, en nikótínið helst eftir.

Samkvæmt birgjunum hverfur tóbakið – þess vegna má kalla snusið „tóbakslaust“, skilgreiningu sem yfirvöld í Svíþjóð hafa einnig samþykkt.

Þetta þýðir að „tóbakslaust“ snus fellur ekki undir markaðsreglugerðir tóbakslaganna, sem hefur fengið samtök sem vinna að tóbaksvarna til að bregðast við. Þar sem nikótínið er unnið úr tóbaksplöntunni ættu þessar vörur að teljast tóbaksvörur, telur Tobacco Facts.

Sama lög fyrir allar tóbaksvörur

Nú er hægt að brúa þetta skarð í löggjöfinni. Á fundi sínum 6. febrúar ákvað ríkisstjórnin að fela sérstökum rannsakanda að fara meðal annars yfir markaðssetningu nýrra tóbaksvara og sölu tóbaksvara á netinu.

Tilgangur rannsóknarinnar er að tryggja að löggjöf um tóbak, rafrettur og áfyllingar, sem og tóbakslausar nikótínvörur og aðrar vörur sem notaðar eru á svipaðan hátt og tóbaksvörur, sé samræmd og kerfisbundin.

Rannsóknin mun einnig fara yfir reglugerðir um markaðssetningu og styrktaraðild tóbaksvara, rafrettna og áfyllingaríláta. Það er sérstaklega mikilvægt að lagaleg staða varðandi markaðssetningu á netinu sé skýr, segir í fyrirmælum til rannsakanda.

– Við sjáum að fleiri og fleiri ungmenni nota rafrettur og tóbakslausar nikótínvörur, sem er áhyggjuefni. Ég hef áhyggjur af því að það skorti skýra verndarlöggjöf fyrir sumar af þessum vörum og því munum við nú skoða möguleikann á að setja reglur um þetta. Það er einnig mikilvægt að skýra lagalega stöðuna þegar kemur að markaðssetningu á netinu, segir Lena Hallengren, félagsmálaráðherra, í fréttatilkynningu frá félagsmálaráðuneytinu.

„Rannsókn velkomin“

Margaretha Haglund, sérfræðingur í tóbaksstefnu hjá Tobacco Facts, fagnar rannsókninni.

– Það er frábært að stjórnvöld skuli nú reyna að binda enda á lagaleg gloppur í núgildandi reglum um markaðssetningu tóbaks í tóbakslögunum þannig að tóbakslaust neftóbak falli einnig undir tóbakslögin. Við getum einnig vonað að rannsóknin muni leiða í ljós að öll tóbaks- og nikótínvörur til afþreyingar ættu að vera stjórnaðar á sama hátt. Í dag eru til dæmis engar reglugerðir um bragðefni í Svíþjóð, hvorki fyrir neftóbak né rafrettur, jafnvel þótt við vitum að bragðefnin eru á hættu að geta valdið því að börn byrji að reykja. Nikótínið sem finnst í öllum vörum, með mjög fáum undantekningum, er einnig eitt af okkar mest ávanabindandi fíkniefnum, segir hún.

Rannsakandinn mun safna sjónarmiðum frá viðeigandi yfirvöldum, samtökum og fyrirtækjum. Í tilskipununum minnir ríkisstjórnin á 5.3. grein samningsins um hefðbundna markaðssetningu tóbaks, sem fjallar um samskipti við tóbaksiðnaðinn. Í honum má ekki gefast tækifæri til að hafa áhrif á stefnu í lýðheilsu.

Verkefninu er skilað til 31. mars 2021.

Hlutverk rannsóknarinnar

Rannsóknin mun meðal annars

  • greina sænskar reglugerðir um markaðssetningu og styrktaraðila tóbaks, rafrettna og áfyllingaríláta,
  • greina og ákveða hvort herða þurfi reglur varðandi rafrettur og áfyllingarílát,
  • greina og ákveða hvernig setja skuli reglur um tóbakslausar nikótínvörur,
  • greina þörfina fyrir reglugerðir um tóbaks- og nikótínlausar vörur sem eru notaðar á svipaðan hátt og tóbaksvörur og, ef það telst viðeigandi, leggja fram tillögur að slíkri reglugerð,
  • leggja til nauðsynlegar stjórnarskrárbreytingar.

Lesið alla fyrirmæli nefndarinnar hér.

Lesa meira