Frá árinu 2015 hafa allar nýbyggðar íbúðir í Poseidon verið reyklausar, þar á meðal á svölum. Árið 2018 var stigið annað skref í átt að reyklausu lífi með því að fella það inn í alla nýja leigusamninga, en að þessu sinni gilti það um innandyra en ekki á svölum. Áður en það gerðist var núverandi leigjendum gefinn kostur á að gera heila stiga reyklausa, ef allir íbúar í húsinu samþykktu það.
Linda Þórsson, samskiptastjóri hjá Poseidon, útskýrir hvernig húsnæðisfélagið komst að þeirri ákvörðun:
– Við könnuðum áhugann og það kom í ljós að 60 prósent leigjenda vilja búa reyklaust. Enginn vill flytja inn í reykfyllta íbúð, ekki einu sinni þótt maður reyki sjálfur. Þess vegna gerðum við það mögulegt að búa til reyklausa stiga. Hins vegar er frekar erfitt að gera heila stiga reyklausa í háhýsum. En þar sem eftirspurn var eftir því tókum við þetta lengra og frá desember 2018 höfum við reyklaust innandyra í öllum nýjum leigusamningum.
Ákvörðun Poseidons vakti töluverða athygli. Hins vegar hafa ekki allir lofað ákvörðunina.
– Margir töldu þetta gott frumkvæði, jafnvel þótt sumir tali um forræði. En það sem skiptir máli er að við höfum fært sjónarmiðin áfram og vakið máls á því að margir hafa áhyggjur af reykingum. Við vonum að ákvörðun okkar, sem einn stærsti leigusali Svíþjóðar, muni skapa öldur í vatninu, segir hún.
Tilbúinn að sækja málið löglega
Poseidon hefur nú 3.312 reyklausar íbúðir innandyra, 825 nýframleiddar íbúðir sem eru reyklausar bæði innandyra og á svölum og veröndum, og 47 reyklaus stigahús, flest þeirra í húsum með fáum íbúðum. Þegar nýir samningar eru undirritaðir eykst hlutfall reyklausra íbúða.
– Nýbyggðar íbúðir hafa hærri mánaðarkostnað, og með því að búa til reyklausar íbúðir, jafnvel innan núverandi íbúða, hafa fleiri tækifæri til að búa reyklaust, segir hún.
Eins og við höfum áður skrifað er hins vegar óljóst hvort reykingabann í leigusamningi sé lagalega bindandi. Málið hefur ekki verið löglega prófað.
– Það er auðvitað erfitt að vita hvað fólk gerir í íbúðum sínum, en við höfum ekki haft ástæðu til að grípa til lagalegra aðgerða þegar við höfum komist að því að reykingabanni á svölum hefur ekki verið fylgt. Hingað til hafa upplýsingar og áminningar dugað. Við gætum vissulega gripið til frekari aðgerða ef það reynist viðeigandi, því málið er þess virði að skoða, en við vonum að við þurfum þess ekki. Og þar sem við höfum svo mikið af íbúðum vonum við að þeir sem reykja velji ekki alveg reyklausa valkosti, segir hún.
En sem nýr leigjandi máttu ekki reykja innandyra?
– Nei, allir nýlega undirritaðir samningar innandyra eru reyklausir, svo það er ráðlagt að reykja á svölunum eða utandyra, segir hún.
– Við erum meðvituð um að lagaleg staða er óljós, en við teljum að við berum ábyrgð á að hafa áhrif og þetta sé annað skref í átt að breytingum. Til lengri tíma litið teljum við að reykingar innandyra muni verða sífellt minna viðurkenndar í samfélaginu. Við vitum í raun ekki hvað mun gerast á svölum. Auðvitað erum við ekki á móti reykingamönnum, en það er hægt að reykja án þess að trufla aðra. Sem reykingamaður ber maður alltaf ábyrgð á að trufla ekki nágranna sína, segir Linda Þórsson.
„Að meta finnska dæmið“
Í Finnlandi voru tóbakslögin breytt árið 2017 þannig að fasteignaeigendur geta, ef þörf krefur, sótt um hjá sveitarfélaginu að innleiða reyklaus skilyrði í núverandi fjölbýlishúsum ef íbúar verða óviljandi fyrir óbeinum reykingum frá nágrönnum. Sænska astma- og ofnæmissamtökin telur að sömu möguleikar ættu að vera til staðar í Svíþjóð.
– Það ætti að vera sanngjarnt að búa reyklaust í öllum sveitarfélögum, en það er aðeins á ákveðnum stöðum sem þessi möguleiki er fyrir hendi. Reyklaus húsnæði ætti að vera næsta skref löggjafans. Við getum byrjað á því að endurskoða reglugerðirnar og meta hvernig hlutirnir hafa gengið í Finnlandi, segir Marie-Louise Luther hjá Astma- og ofnæmissamtökunum.
Vill að Leigjendafélagið grípi til aðgerða
Það eru fasteignaeigendur sem hafa áhuga á reyklausum íbúðum. Marie-Louise Luther myndi gjarnan vilja sjá meiri áhuga frá Leigjendafélaginu.
– Ef Leigjendafélagið, sem er stór aðili, myndi fylgja málinu eftir, væri mun auðveldara að ná árangri, segir Marie-Louise Luther.
Hvað segir Leigjendafélagið? Lesið meira um það í greininni í næstu viku.
Hér að neðan eru fyrri greinar í þemaflokknum um reykingar í fjölbýlishúsum.