Sem doktorsnemi framkvæmdi Tanja Tydén sína fyrstu könnun árið 1989 á kvensjúkdómalæknastofunni í Uppsölum, sem þá tilheyrði Heilbrigðisstofnun nemenda og háskólanum. Síðan þá hafa orðið eigendaskipti, en hópurinn sem kemur á stofuna er nokkurn veginn sá sami. Þetta eru ungir nemendur; í nýjustu könnuninni er meðalaldurinn 24 ár.
Með endurteknum könnunum, á 5-10 ára fresti, hefur verið hægt að fylgjast með viðhorfum og hegðun í gegnum árin. Nýjasta könnunin hefur nýlega verið birt.
Eitt sem hefur breyst er að reykingar eru varla til lengur. Aðeins tvö prósent kvenna í nýjustu könnun sögðust reykja. En þegar þær voru spurðar um hvítt neftóbak í fyrsta skipti var svarið næstum óvænt.
– Þetta er alveg ótrúlegt. Það er mikil markaðssetning á bak við þetta, segir Tanja Tydén.
40 prósent svöruðu því til að þau reyki snus, helmingur þeirra gerir það daglega, hinir stundum. Þeir sem taka þátt í könnuninni fá ekki eftirfylgni, en ef það hefði verið gert telur Tanja Tydén að sumir þeirra sem nú reykja snus stundum myndu skipta yfir í að gera það reglulega.
– Það er mín tilgáta, byggð á þeirri staðreynd að þetta er svo ávanabindandi. Ég held líka að þegar við spyrjum næst, þá verði stærri hópur sem notar snus.
Meirihluti kvenna á kvensjúkdómalæknastofunni vill eignast börn einhvern tímann. Það er almenn vitneskja að reykingar á meðgöngu geta verið áhættusamar. Fleiri og fleiri rannsóknir sýna einnig fram á áhættu af völdum munntóbaks. Tanja Tydén er meðhöfundur rannsóknar sem birt var árið 2022 sem sýnir að hætta á fósturláti eykst hjá þeim sem nota munntóbak. Af hálfri milljón meðgöngum frá 2014 til 2018 enduðu 6,6 prósent með fósturláti. Hjá þeim sem reyktu 1 til 9 sígarettur á dag jókst hættan á að verða ein af þeim sem urðu fyrir áhrifum um 11 prósent, og hjá þeim sem nota munntóbak um 28 prósent.
Rannsóknin inniheldur engar upplýsingar um hversu margir nota hvítt og brúnt snus. Yvonne Skogsdal, aðalhöfundur rannsóknarinnar, telur engu að síður að áhætta fylgi hvítu snusi, þar sem nikótín fer yfir fylgjuna til fóstursins.
Önnur sænsk rannsakandi, Anna Gunnerbeck, varði lokaritgerð sína um nikótínnotkun á meðgöngu og áhrif hennar á heilsu nýburans og hefur síðan þá gert nokkrar rannsóknir á nikótíni og meðgöngu. Hún metur að áhættan á meðgöngu þar sem móðirin notar munntóbak sé sambærileg við að reykja í meðallagi.
Flestar áhætturnar hverfa ef hætt er að nota neftóbak í kringum tíundu viku meðgöngu. Þungaðar neftóbaksnotendur eru oft mjög hvattir til að hætta og tekst það oft. Hins vegar getur það verið mjög stressandi fyrir þær sem eru með mikla löngun í það, þar sem þunguðum konum er ráðlagt að nota ekki nikótíntyggjó eða nikótínplástra og þær geta ekki fengið lyfseðilsskyld lyf til að draga úr lönguninni.
Lestu meira um nikótín á meðgöngu:
https://tobaksfakta.se/forskare-pa-riksdagsseminarium-varnade-for-nikotinet/
