ESPAD, Evrópska skólakönnunarverkefnið um áfengi og önnur fíkniefni, er mjög ítarleg könnun. 15-16 ára ungmenni í 37 löndum svara spurningum um fíkniefni, áfengi og tóbak, geðheilsu og fleira.

Yfir 100.000 ungmenni á aldrinum 15-16 ára svara spurningunum.

Könnunin hefur verið framkvæmd frá árinu 1995. Þetta gerir rannsakendum kleift að sjá þróun.

Ein þróun sem varpað er ljósi á í nýju skýrslunni er rafrettur. 44% ungmenna hafa reykt rafrettur að minnsta kosti einu sinni á ævinni, 22% hafa reykt rafrettur síðustu 30 daga og um 16% hafa prófað rafrettur fyrir 13 ára aldur.

Á Norðurlöndunum í heild höfðu 19 prósent notað rafrettur síðustu 30 daga. Sama hlutfall á við um sænsk ungmenni, 19 prósent. Á öllu evrópska könnunarsvæðinu höfðu 22 prósent notað rafrettur síðustu 30 daga.

– Hér sjáum við að það er að aukast nokkuð hratt í Svíþjóð og á Norðurlöndunum, segir Siri Þór.
Hún er rannsakandi hjá CAN, sænsku samtökunum fyrir áfengis- og vímuefnavitund, og ein af þeim sem standa að sænska hluta könnunarinnar.

Stelpur veipa mest

Áður fyrr var algengara að strákar reyktu en stelpur. En sú þróun hefur verið brotin – það er algengara að stelpur reyki. Þegar kemur að rafrettum er enn ljósara að stelpur eru stærstu notendurnir. Samkvæmt rannsakendum má tengja þetta við þá staðreynd að fyrirtæki bragðbæta vörurnar á aðlaðandi hátt. Þar að auki miða fyrirtæki einnig á stelpur þegar þau markaðssetja rafrettur. Þar að auki telja rannsakendurnir að útbreidd skoðun sé á því að rafrettur séu minna hættulegar.

Í Svíþjóð veipa 6,9 prósent stúlkna daglega. Meðal drengja er talan 2,8 prósent. Að meðaltali veipa 4,8 prósent daglega.

Mun fleiri ungmenni veipa en reykja. Reykingar halda áfram að minnka. 2 prósent ungmenna í könnuninni reykja daglega. Það er jafn algengt í Svíþjóð og á öðrum Norðurlöndunum.

Þegar kemur að sjaldgæfum reykingum er Svíþjóð örlítið undir meðaltali Norðurlandabúa. Að meðaltali höfðu 18 prósent reykt einhvern tímann á síðustu 30 dögum. Hlutfallslega séð var það örlítið lægra á Norðurlöndunum, 10 prósent. En í Svíþjóð var það enn örlítið lægra, 8 prósent.

Nikótín – ekki bara reykingar

Rannsakendurnir skrifa í skýrslunni að þörf sé á annarri stefnu í lýðheilsu. Stjórnmálamenn þurfa að hafa víðtækari sýn á hið mikla úrval af nikótínvörum. Það er ekki eins og fyrst var talið, að rafrettur, til dæmis, séu minna skaðlegar vörur sem reykingamenn nota til að hætta að reykja. Fjölmargar vísbendingar eru um að þeir sem, til dæmis, veipa, að lokum bæði reyki og veipa. Fólk festist í nikótínfíkn. Stjórnmálamenn geta ekki einbeitt sér að því að stjórna reykingum.

Neðanmálsgrein: Rannsakendurnir spyrja ekki um snus í könnuninni. Þeir spurðu hvorki um hvítt né brúnt snus.

Heimild: ESPADS: könnun
Vefútsending CAN með könnuninni, frá innlendum og evrópskum sjónarhóli

 

 

Lesa meira